"Агар Жавоҳир жаҳон чемпиони бўлса, мен у билан шахсан гаплашиб қўяман"

Аммо унинг ўзи интервьюларда бошқача ёндашувни тан олади: у классикларнинг партияларини чуқур ўрганмаган, китоб ўқишни ҳам унчалик ёқтирмайди. Бу эса бугунги шахмат тайёргарлиги қанчалик ўзгарганини кўрсатади.

Халқаро шахмат федерацияси бош директори Эмил Сутовскийнинг айтишича, бугунги кунда бундай ёндашув ноодатий эмас:

"Ҳозир бошқа давр, имкониятлар ҳам бошқа. Накамура ҳам 20 йил олдин Смислов партияларини билмаслигини айтганди. Аслида, ўтмиш гигантлари партияларида “сирли билим” йўқ. Бу шунчаки яхши тизимлаштирилган тажриба.

Буюк шахматчиларнинг партиялар тўплами ўрганиш учун қулай материал, холос. Масалан, мен ҳозир ҳам 2400 гача бўлган ўйинчиларга Рубинштейн партияларини тавсия қиламан. Чунки у стратегик фикрлашни жуда аниқ кўрсатади. Лекин бу ягона йўл эмас.

Шахматни фақат китоб орқали ўрганиш даври аллақачон ўтган. Бу ўзгаришлар ҳам кеча бошланган эмас.

Бугун деярли ҳеч ким Ботвинник каби тайёргарлик қилмайди. Яъни, ҳеч ким партияга 20 дақиқа пиёда юриб келмайди, деярли ҳеч ким ўйин тугаши биланоқ таҳлил қилишдан қочмайди, кам одам гимнастика билан шуғулланади.

Компьютерлар пайдо бўлгач, ўтмиш буюк шахматчиларининг партияларидаги кўплаб хатолар очилди ва уларга бўлган “мутлақ ҳурмат” камайди. Шу билан бирга, йилига юзлаб офлайн ва минглаб онлайн партиялар ўйнаш имконияти пайдо бўлди. Бу эса схемаларни ўйин орқали ўзлаштиришга олиб келди.

Буларнинг барчаси рост, аммо масаланинг икки муҳим томони бор.

Биринчидан, фақат жуда катта истеъдод эгаларигина бу тарқоқ билимларни тизимлаштира олади. Қолганлар учун эса “кўп ўйнасанг ривожланасан” деган маслаҳат ишламайди. Бунинг учун Синдаров, Фирузжа ёки Накамура даражасида бўлиш керак. Ва ҳатто улар ҳам мураббийлар билан ишлайди.

Иккинчидан, шахмат маданиятини сақлаб қолиш жуда муҳим. Агар амалий фойда бермайдиган ҳамма нарса олиб ташланса, шахмат ўз қадриятини йўқотиб,оддий ўйин даражасида қолиб кетади.

Бундай кўнгилочар ўйинчиларга эса томоша учун пул берилади. Уларни президентлар кутиб олмайди, давлатлар уларга маблағ ажратмайди. У ерда обрў муҳим эмас, фақат кўришлар сони муҳим. Шахмат эса бошқача. У мураккаб, уни томоша қилиш осон эмас, шунинг учун биз бошқа ўйинлар билан тўғридан-тўғри рақобат қила олмаймиз.

Албатта, бу Синдаровнинг вазифаси эмас. Шахматчининг вазифаси яхши ўйнаш. Ва у буни жуда яхши қиляпти. 

Шунга қарамай, топ ўйинчилар шахматнинг нуфузи ҳақида ҳам ўйлаши керак.

Масалан, Праггнинг “биз ҳам оддий одамлармиз, шунчаки яхшироқ ўйнаймиз” деган гапи ёқимли эшитилади. Лекин бу ҳамма учун тўғри эмас ва стратегик жиҳатдан шахматга зарарли бўлиши мумкин.

Шу билан бирга, ёшларни танқид қилиш ҳам нотўғри. Биз бу "20 ёшлилар"дан ортиқча нарса кутиб юборяпмиз. Шу туфайли, улар аллақачон жуда катта иш қилётганини, яъни олдинги авлодга қараганда деярли икки карра кўпроқ вақтини шахматга сарфлаётганини эътибордан четда қолдиряпмиз. 

Лекин агар Жавоҳир жаҳон чемпиони бўлса, мен у билан албатта шахсан гаплашиб қўяман”.