AQSHning Las-Vegas shahrida o'tkazilgan mazkur musobaqa dunyo matbuotida "dopingli Olimpiada" sifatida tanildi. Sababi oddiy: ushbu turnirda ishtirokchilarga odatda taqiqlangan doping vositalaridan foydalanishga ruxsat berildi.

Tashkilotchilar bu g'oyani "inson imkoniyatlarini ilm-fan orqali kengaytirish" sifatida taqdim qildi. Biroq xalqaro sport tashkilotlari, shifokorlar va antidoping agentliklari bu musobaqani sport qadriyatlariga qarshi qaratilgan xavfli eksperiment, deb baholamoqda.

Enhanced Games nima o'zi?

Enhanced Games — avstraliyalik tadbirkor Aaron de Souza tomonidan ilgari surilgan loyiha bo'lib, u ananaviy Olimpiya tizimiga muqobil sport modeli sifatida yaratildi. Loyiha tarafdorlari professional sportda yashirin doping allaqachon mavjudligini, shuning uchun uni taqiqlash emas, balki ochiq va tibbiy nazorat ostida boshqarish kerakligini takidlaydi.

Las-Vegasdagi ilk musobaqada suzish, engil atletika va og'ir atletika bo'yicha bellashuvlar tashkil etildi. Turnirda taxminan 40 nafar sportchi qatnashdi va umumiy mukofot jamg'armasi 25 million dollardan oshdi. Jahon rekordi o'rnatgan sportchilar uchun esa 1 million dollar bonus vada qilindi.

Doping endi yashirin emas

Enhanced Games’ning eng katta farqi — doping vositalari taqiqlanmaganida. Tashkilotchilarning aytishicha, ishtirokchilarga faqat AQSHda tibbiy jihatdan tasdiqlangan preparatlardan foydalanishga ruxsat berilgan. Ular orasida testosteron, anabolik steroidlar, inson o'sish gormoni (HGH), EPO va turli stimulyatorlar borligi aytilgan.

Tashkilotchilar bu jarayon "tibbiy kuzatuv" ostida kechganini takidlashdi. Biroq mutaxassislar bunday preparatlarning uzoq muddatli tasiri hali ham to'liq o'rganilmaganini aytishmoqda.

WADA va sport jamoatchiligining keskin tanqidi

World Anti-Doping Agency (WADA) mazkur musobaqaga qarshi keskin bayonot bilan chiqdi. Agentlik bu loyiha yosh sportchilarni xavfli preparatlarga qiziqtirib qo'yishi mumkinligidan xavotir bildirdi.

SHuningdek, ko'plab xalqaro federaciyalar Enhanced Games natijalarini rasman tan olmasligini malum qildi. Masalan, suzish bo'yicha o'rnatilgan “jahon rekordi” rasmiy statistikaga kiritilmaydi.

Rekordlar kutilganidek bo'lmadi

Turnir atrofidagi eng katta shov-shuv — “doping inson imkoniyatlarini qanchalik oshiradi?” degan savol edi. Biroq amalda natijalar kutilgan darajada bo'lmadi.

Greciyalik suzuvchi Kristian Golomeev 50 metr masofaga erkin usulda suzish bahslarida 20.81 natija qayd etib, turnirning eng katta yutug'ini qo'lga kiritdi. U 1 million dollar bonus oldi.

Ammo boshqa ko'plab ishtirokchilar o'z shaxsiy rekordlarini ham yangilay olmadi. Ayrim “toza” sportchilar hatto doping qo'llagan raqiblarini mag'lub etgani haqida xabarlar tarqaldi. 

Bu esa Enhanced Games’ning asosiy g'oyasi — “doping sportni yangi bosqichga olib chiqadi” degan davolarga jiddiy shubha uyg'otdi.

Sportmi yoki shou-biznes?

Ko'plab tahlilchilarning fikricha, Enhanced Games sport musobaqasidan ko'ra media va biznes loyihasiga yaqinroq ko'rindi. Turnirga texnologik investorlar, blogerlar va shou-industriya vakillari katta qiziqish bildirdi.

Loyihaga sarmoya kiritganlar orasida texnologik milliarderlar va siyosiy doiralarga yaqin shaxslar ham borligi aytilmoqda. Tashkilotchilar esa kelajakda inson “bioxakingi” va sport tibbiyotini ommalashtirishni maqsad qilganini yashirmayapti. 

Enhanced Games sport kelajagini o'zgartira oladimi?

Hozircha bu savolga aniq javob yo'q. Bir tomondan, mazkur musobaqa professional sportdagi ikkiyuzlamachilik haqidagi bahslarni yanada kuchaytirdi. CHunki ayrim mutaxassislar katta sportda yashirin doping muammosi mavjudligini inkor etmaydi.

Boshqa tomondan esa, Enhanced Games inson salomatligi va sport axloqi uchun jiddiy xavf sifatida ko'rilmoqda. Agar bunday musobaqalar ommalashsa, yosh sportchilar natija uchun organizmni xavf ostiga qo'yishi mumkin.

Eng muhimi, sportning asosiy qadriyati — halol raqobat tushunchasi katta savol ostida qoladi.

Xulosa

Enhanced Games sport olamida yangi davrni boshlab berdimi yoki qisqa muddatli shov-shuv bo'lib qoladimi — buni vaqt ko'rsatadi. Biroq bitta haqiqat aniq: Las-Vegasdagi ushbu musobaqa butun dunyo sportini yana bir bor “inson imkoniyatining chegarasi qaerda?” degan savol ustida o'ylashga majbur qildi.