Bibisara Assaubaeva va Qozog'iston sport tizimi: nega jahon yulduzi Prezidentga murojaat qilishga majbur bo'ldi? (mutolaa uchun)

Norvegiyadagi nufuzli Norway Chess musobaqasida g'olib chiqqanidan ko'p o'tmay u mamlakat prezidentiga video murojaat yo'llab, xalqaro musobaqalarga tayyorgarlik uchun moliyaviy yordam bilan bog'liq muammolarni ochiqchasiga tilga oldi. Bu chiqishdan keyin Sport vazirligi shoshilinch tarzda izoh berishga majbur bo'ldi.

Muammo nimada?

Assaubaevaning takidlashicha, u dunyo shaxmat elitasi bilan raqobat qilayotgan bo'lsa-da, yuqori darajadagi tayyorgarlik jarayonini moliyalashtirishda jiddiy qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Uning fikricha, amaldagi davlat qo'llab-quvvatlash tizimi professional shaxmatchilarning real ehtiyojlarini to'liq qoplamaydi. SHu bois u mamlakat rahbariga murojaat qilishga qaror qilgan.

Bu erda gap faqat bir sportchining shaxsiy muammosi haqida emas. Masala Qozog'istonda intellektual sport turlarini moliyalashtirish siyosatiga borib taqalmoqda. Bundan tashqari, yaqindagina figurali uchish bo'yicha tarixiy Olimpiada oltin medali sohibi Mixail SHaydorov bilan ham shunday muammo yuzaga kelgandi.

Paradoks: mamlakat qahramoni va moliyalashtirish muammosi

Assaubaeva so'nggi yillarda Qozog'iston sportining eng muvaffaqiyatli va xalqaro miqyosda tanilgan vakillaridan biri hisoblanadi. U 2025 yilda grossmeyster unvonini qo'lga kiritdi, 2026 yilda Ayollar nomzodlar turnirida ikkinchi o'rinni egalladi. Bundan tashqari, Bibisara yaqinda Norway Chess Women musobaqasida g'olib chiqdi.

SHu sababli jamoatchilikda tabiiy savol tug'ildi: agar mamlakatning eng kuchli shaxmatchisi moliyaviy qiyinchiliklar haqida gapirayotgan bo'lsa, undan pastroq darajadagi sportchilarning ahvoli qanday?

Vazirlik nuqtai nazari

Qiziq jihati shundaki, so'nggi yillarda Qozog'iston shaxmat federaciyasi mamlakatda shaxmat rivojiga katta sarmoya kiritayotganini malum qilib kelmoqda. Federaciya hisobotlariga ko'ra, yosh iqtidorlarni qo'llab-quvvatlash dasturlari orqali yuzlab million tenge mablag' ajratilgan va milliy terma jamoa azolariga grantlar berilgan.

Biroq Assaubaeva holati davlat tizimi bilan federaciya dasturlari o'rtasida malum bir nomutanosiblik mavjudligini ko'rsatib berdi. Yani umumiy hisobotlarda katta mablag'lar haqida gap ketsa-da, elita darajasidagi ayrim sportchilar o'z ehtiyojlari to'liq qoplanmayotganini takidlamoqda.

Bu mojaro nima uchun muhim?

Birinchidan, bu holat shaxmatning Qozog'istondagi maqomi qanchalik o'zgarganini ko'rsatadi. Ilgari bunday masalalar faqat olimpiya sport turlari doirasida muhokama qilingan bo'lsa, bugun shaxmat ham davlat siyosati darajasidagi mavzulardan biriga aylandi.

Ikkinchidan, Assaubaevaning chiqishi sportchilarning o'z huquq va manfaatlarini ochiq himoya qilish tendenciyasi kuchayib borayotganini namoyon qildi. Ilgarilari bunday masalalar yopiq eshiklar ortida hal qilingan bo'lsa, endilikda mashhur sportchilar ijtimoiy tarmoqlar orqali to'g'ridan-to'g'ri jamoatchilikka murojaat qilmoqda.

Uchinchidan, mazkur voqea Qozog'iston sport tizimi uchun o'ziga xos test vazifasini o'tamoqda. Agar mamlakatning eng titulli shaxmatchilaridan biri bilan bog'liq muammo tez va samarali hal qilinsa, bu boshqa sportchilar uchun ham ijobiy signal bo'ladi. Bibisaraning bu videomurojaati fonida uning o'zbekistonlik Javohir Sindarov bilan munosabatlarda ekani uchun muxlislar izohlarda sportchiga O'zbekiston terma jamoasi sharafini himoya qilish bo'yicha taklif bergani ham ahamiyatga molikdir.