Haqiqiy fenomen: jahon chempionatlari tarixidagi eng noyob rekordlar. Ularning ko'pchiligi yarim asrdan oshiq vaqtdan beri yangilanmayapti

JCH-2026 ishtirokchi mamlakatlari haqidagi turkum materiallarimizni davom ettiramiz. Millionlab muxlislar yorqin tomoshalar, unutilmas va yurakni quvontiradigan lahzalarni hamda yangi yulduzlarning kashf etilishini intiqlik bilan kutmoqdalar. Albatta, ko'pchilik yangi rekordlarni ko'rishni va shu kungacha buzilmay kelayotgan yutuqlarning yangilanishini orzu qiladi.

Birinchi gol va kutilmagan holat ob-havo

1930 yilda Urugvayda 13 iyuldan 30 iyulgacha bo'lib o'tgan birinchi jahon chempionati ko'plab kutilmagan voqealarni taqdim etdi. Evropaning eng kuchli uchta jamoasi — Italiya, Ispaniya va Germaniya unda ishtirok etishdan bosh tortdi. Ularning hech biri uzoq va qimmat safar bilan o'zini toliqtirishni istamadi. Turnirda jami 13 ta jamoa ishtirok etdi.

Afsuski, birinchi eng kutilmagan holat ob-havo bilan sodir bo'ldi. Urugvay Janubiy yarimsharda joylashgan bo'lib, u erda iyul oyi qishning ayni chillasiga to'g'ri keladi. CHempionatning ochilish marosimida qor yog'di, engil sovuq hukm surdi. Futbolchilar ham, unchalik ko'p bo'lmagan muxlislar ham juda qattiq sovqotishdi. Keyin esa deyarli har kuni tinimsiz sovuq yomg'irlar quydi.

Urugvay va Argentina terma jamoalari o'rtasidagi final uchrashuvi 1930 yil 30 iyulda Montevideoda bo'lib o'tdi. Turnirning hal qiluvchi o'yini boshlanishidan oldin quyuq tuman tushdi. Uchrashuvdan avval futbolchilar to'p ustida bahslashib qolishdi. Yakunda birinchi bo'limda Argentina charm to'pi, ikkinchi bo'limda esa Urugvay to'pi bilan o'ynashga qaror qilindi.

O'yin shiddatli kechdi va birinchi bo'limda argentinalik futbolchilar 2:1 hisobida g'alaba qozonishdi. Ikkinchi bo'limda, kelishilgandek, maydonga mezbonlarning og'irroq to'pi olib chiqildi. Qanchalik g'alati tuyulmasin, ushbu almashinuv urugvayliklarga g'alabani ilib ketish va futbol bo'yicha tarixdagi ilk jahon chempionlarining oltin medallariga ega chiqish imkonini berdi.

Ho'l va botqoqsimon maydonda namlikni o'ziga tortgan to'p "og'ir qovun"ga aylanib qolgandi. Bunday vaziyatda texnik jihatdan kuchliroq bo'lgan argentinaliklar mag'lubiyatga uchrab, jismonan baquvvat va chidamli urugvayliklarga imkoniyatni boy berishdi.

Turnirda tarixiy yutuqlar qayd etildi. Jahon chempionatining ochilish uchrashuvidagi ilk golni franciyalik Lyusen Loran Meksika bilan o'yinda kiritdi. Birinchi xet-trik esa AQSH terma jamoasi forvardi Bert Petnougga tegishli: u Paragvay darvozasini uch bor ishg'ol qildi.

Rekordchilar — Jahon kubogi sohiblari

Ayrim sport yutuqlari hamon etib bo'lmas bo'lib qolmoqda. Masalan, Braziliya terma jamoasi — besh karra Jahon kubogi sohibi. Italiyaliklar va nemislar hisobida esa to'rttadan g'alaba bor. To'g'ri, joriy yilda ushbu rekordni takrorlashi mumkin bo'lgan jamoalar ro'yxatidan Italiya terma jamoasi chiqib ketdi. "Skuadra adzurra" (Italiya terma jamoasining laqabi) saralash turnirini muvaffaqiyatsiz o'tkazib, navbatdagi bor jahon chempionatiga yo'llanma ololmadi.

Germaniya terma jamoasini esa yulduzli tarkibiga qaramay, juda kuchli raqiblar bilan murosasiz kurash kutmoqda. Biroq "nemis mashinasi" har doim o'zining temir irodasi va g'alabaga bo'lgan so'nmas intilishi bilan ajralib turgan.

Futbol qiroli Pele va uning rekordlari

Buyuk Pelening noyob yutug'i alohida mavqega ega. U uch karra jahon chempioni hisoblanadi. Ushbu sport turining tijoratlashtirilishi ham uning nomi bilan bog'liq. 1970 yilda Meksikada o'tgan turnirda Futbol qirolining butsalar ipi bilan bog'liq sahna ko'rinishi namoyish etgani hammaga malum. Italiya terma jamoasiga qarshi final uchrashuvi boshlanishiga bir necha soniya qolganda, u hakamdan butsasini tartibga keltirish uchun vaqt so'raydi.

Pele kameralar qarshisida butsasi ipini shunchalik uzoq va artistlarcha bog'ladiki, poyabzaldagi mashhur firmaning nomini payqamaslikning iloji yo'q edi. Aytgancha, ushbu JCHda Braziliya terma jamoasi uchinchi g'alabasi uchun Jyul Rime kubogi — "Oltin mabuda"ni abadiyga o'ziniki qilib oldi.

SHunga qaramay, daho braziliyalik futbolchining ayrim rekordlari baribir yangilandi. Masalan, 2023 yil sentyabrida Neymar milliy terma jamoa safida boliviyaliklarga qarshi o'yinda o'zining 79-golini urdi. U buyuk vatandoshining ko'rsatkichidan ikkita golga o'zib ketdi.

Argentinalik yulduz Lionel Messi esa 2020 yil dekabrida "Barselona" safida to'p surayotib, klubdagi faoliyatidagi 644-golini kiritdi. U Pelening o'zining qadrdon klubi "Santos" safida qayd etgan rekordidan bitta golga o'zib ketishga muvaffaq bo'ldi.

Nihoyat, Lamin Yamal Futbol qirolining yana bir yutug'ini yangiladi. 16 yoshli ispan yigiti Evropa va jahon chempionatlari tarixidagi eng yosh yarim final ishtirokchisi deb topildi.

Miroslav Kloze va jahon chempionatlaridagi 16 ta gol

Nemis futbolchisi Miroslav Klozega noyob natija tegishli: markaziy hujumchi jahon chempionatlaridagi ishtiroki davomida raqiblar darvozasiga 16 ta gol urgan. Uning ortidan jarima maydonchasining istalgan nuqtasida muvaffaqiyatli o'ynay oladigan "yirtqich" degan nom qoldi. Kloze aqlbovar qilmas futbol sezgisiga ega edi va har bir hal qiluvchi goldan keyin o'zining mashhur akrobatik saltosini ijro etardi.

JCH-2026 turnirida muxlislar Miroslav Klozening rekordi yangilanishini kutmoqdalar. Uning ko'rsatkichiga Lionel Messi juda yaqin kelib: uning hisobida 13 ta gol bor.

Braziliya — Urugvay o'yinidagi muxlislar rekordi

1950 yil 16 iyulda Rio-de-Janeyroda o'rnatilgan jahon chempionatlari o'yinlariga muxlislar tashrifi bo'yicha rekord yaqin orada yangilanmasa kerak. Hisob-kitoblarga ko'ra, "Marakana" stadioni tribunalaridan 173 850 tomoshabin joy olgan. Garchi bazi malumotlarga ko'ra, turli yo'llar bilan stadionga 200 mingdan ortiq muxlis kirib olgan bo'lsa-da.

Butun Braziliya o'z yulduzli terma jamoasining ilk g'alabasini kutayotgan edi. Urugvayliklar bilan final uchrashuvida braziliyalik muxlislar raqibning tor-mor etilishidan quvonishni oldindan his qilib turishgandi. Haqiqatan ham, Urugvay terma jamoasi og'ir o'yinlardan so'ng juda charchagan va holsiz bo'lib ko'rinardi. Ammo, ijobiy prognozlarga qaramay, braziliyaliklar alamli mag'lubiyatga uchrashdi.

Valter Dzenga va darvozaning 517 daqiqalik "quruq" seriyasi

Mashhur futbol darvozabonlari qiyin vaziyatlarda o'z jamosini qutqarib, doimo mo'jizalar ko'rsatishgan. Italiyalik posbon Valter Dzengaga hayratlanarli yutuq tegishli. 1990 yilda Italiyada bo'lib o'tgan jahon chempionatida uning darvozasi 517 daqiqa davomida "quruq" qoldi (gol o'tkazmadi). Faqatgina yarim finalda Valterni Argentina terma jamoasi hujumchisi Klaudio Kanidja xafa qilishga erishdi. U Dzenganing chiqishdagi xatosidan unumli foydalanib, boshi bilan to'p kiritdi va hisobni tenglashtirdi.

Hakamlik rekordlar

Jahon chempionati — 2026 turnirida hakamlar korpusi oldida ham kam bo'lmagan murakkab vazifa turibdi. Takidlash joizki, ayrim futbol hakamlarining yutuqlari ham etirofga loyiq. Masalan, hamyurtimiz Ravshan Ermatov bosh hakam sifatida 2018 yil 25 iyungacha 11 ta uchrashuvni boshqargan. Ushbu rekord shu kungacha yangilanmay kelmoqda.

Jahon futbol tarixidagi eng yoshi katta hakam esa britaniyalik Jorj Rider hisoblanadi. Aynan u 1950 yildagi Braziliya va Urugvay terma jamoalari o'rtasidagi mashhur final uchrashuvini boshqargan edi. O'sha paytda Rider 53 yoshda bo'lgan.