Биз Европадан ортда қоляпмизми? Украинадан қайтган диетолог билан суҳбат

Шубҳасиз, бу икки соҳа, яъни спорт шифокорлари ва диетологларнинг атлетларимиз эришаётган муваффақиятида хиссаси ҳамда хизмати катта. Бежизга спорти тараққий этган мамлакатлар бу йўналишга алоҳида эътибор қаратмайди. Бизнинг федерация ва клубларимиз ҳам тараққиётдан ортда қолмаслик учун жаҳон тажрибасига мурожаат қилишяпти.  

Юқорида таъкидлаганимиз Киевдаги тадбир ҳам Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси ташаббуси билан уюштирилди. Украина Жисмоний тарбия ва спорт Миллий университетида ўтказилган ўқув курсида Ўзбекистон дзюдо федерацияси диетологи Гулчеҳра Ҳасанова ҳам иштирок этди. Биз диетологимиз билан сафар таассуротлар юзасидан суҳбатда бўлдик. 

- Украинадан катта таассурот билан қайтдик, - дея сўз бошлади диетологимиз. - Бизга бевосита Олимпиада ва жаҳон чемпионларини тайёрлаган тажрибали мутахассислар сабоқ беришди. Ўқув курсини ўтказишдан кўзланган асосий мақсад Ўзбекистон ва Украина спорт шифокорлари ҳамда диетологлари ўртасида тажриба алмашиш, ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқишдан иборат эди. Ишонч билан айта оламанки, уч кун давом этган ўқув курслари ўзбекистонлик мутахассислар учун жуда ҳам фойдали бўлди.

- Спортда диетологларнинг ўрни ва роли ошиб боряпти. Натижаларнинг ижобий бўлишида сиз ва ҳамкасбларингизнинг хиссаси ҳам катта. Шундай эмасми?

- Биласизми, биз мураббийлар билан бир тилда гаплашишимиз керак. Акс ҳолда натижа ижобий бўлмайди. Шунингдек, спорт нутрициологиясини лаборатория ва функционал диагностикасиз тасаввур қилиш қийин. Буларсиз спортчига ҳеч нарса тавсия қила олмаймиз. Фойдали коэфицентларни ҳам аниқлаб бўлмайди. Ўқув курсида шу ҳамда бошқа қизиқарли ва долзарб мавзулар ҳақида сўз борди. 

- Европадаги ҳамкасбларингиз билан мулоқотда бўлиб, тажриба алмашдингиз. Ўзбекистон билан таққослаганда, уларда қандай янгиликлар ва шу билан бирга устунликлар бор?

- Биздан фарқли жиҳати шундаки, Украинада лаборатор диагностикага жуда катта эътибор қаратилади. Европадан келтирилган жиҳозлар ёрдамида спортчилардан ўта аниқ тахлил олиниб, шунга монанд тарзда ташхис қўйилади. Кейин биологик фаол қўшимчалардан самарали фойдаланишади. Биздан яна бир фарқли томони, таомлар тайёрлашда асосан товуқ ва балиқ гўшти ишлатилади. Мол ва қўй гўштини деярли истеъмол қилишмайди. Денгиз маҳсулотлари жуда кўп ва кенг ассортиментда эканига гувоҳ бўлдим. 

- Товуқ ва балиқ гўштидаги калория мол ва қўй гўштидаги калориядан кучлироқми?

- Йўқ. Калория жиҳатдан мол ва қўй гўшти кучли ва тўйимли ҳисобланади. Бироқ улар нисбатан қийинроқ ҳазм бўлади. Балиқ гўштининг эса фойдали томонлари кўпроқ деб ўйлайман. Чунки, денгиз балиғи омега-3 сингари фойдали моддаларга жуда бой. Дзюдо спорт яккакурашлари оиласига мансуб бўлгани учун ўртача 5000-6000 килокалория (ккал)га мўлжаллаб таомнома тайёрлаш керак. 

- Бугунги кунда соҳангизда нимага кўпроқ эътибор қаратиш керак деб ҳисоблайсиз?

- Ҳозирда индивидуал таомнома тузиш ўта актуал, яъни долзарб масала. Бунга Миллий олимпия қўмитаси ташаббуси ҳамда Спорт тиббиёти маркази билан ҳамкорликда генетик қон таҳлилига кўра лицензияга эга бўлган спортчиларга индивидуал таомнома тузиш устида иш олиб боряпмиз. Бугунги кунда соғлом овқатланишни нафақат спортчилар, балки барчага бирдек тадбиқ этиш керак. Фақат шундагина қандли диабет, юрак ишемик касаллиги, камқонлик каби жуда кўп хасталикларнинг олди олинган бўлади. Соғлом овқатланиш деганда халқимиз кўпинча диета қилиш тушунчасини тушунади. Бу нотўғри. Бунда рационал овқатланишни тушуниш керак.