«Валуевни нокдаун қилишимга йўл қўйишмаган. Поветкинга эса ютқазмаганман. Жалолов Итаумани ютади» — Руслан Чагаев афсонавий жанглар, жароҳатлар ва оғир вазннинг янги авлоди ҳақида

Сизни таништиришга ҳожат йўқ — ҳар қандай ҳақиқий бокс мухлиси исмингизни яхши билади. Келинг, катта фаолиятингизнинг ёрқин саҳифаларини ҳаваскорлар бокси давридан бошлаб эсласак. Энг муҳим воқеалардан бири — 1997 йилда Феликс Савон устидан қозонилган ғалаба. Уч карра Олимпия чемпионини мағлуб этишга нима ёрдам берган?

— Ўшанда жуда ёш эдим, атиги 19 ёшда. Бу қарама-қаршилик қандай аҳамиятга эга эканини ҳам тўлиқ англаб етмаганман. Ярим финалда немис боксчисига қарши жанг қилдим. Ўша пайтда эндигина 19 ёшга тўлган эдим ва бир неча кундан кейин финалда Савонга қарши рингга чиқдим. Ёшлик қилиб, ҳеч нарсадан қўрқмасдим. Оқибатлари ҳақида ўйламасдан жанг қилардим.

Ҳаваскорлик фаолиятингизда яна қайси лаҳзалар эсингизда қолган?

— Энг аламли мағлубиятим 2000 йилги Олимпиадада грузиялик Владимир Чантурияга қарши жанг бўлган. Ростини айтсам, уни етарлича баҳоламаганман. Мен у ютқазган рақибларни мағлуб этганман ва уни ҳам осон енгаман деб ўйлагандим. Жангга яхши тайёргарлик кўрмаганман.

Ҳар бир раундда бурчакдаги мураббийларим «Сен ютқазяпсан» деб айтишарди, аммо мен ишонмасдим. Бир раундда ҳатто зарба ўтказиб юбориб, тиз чўкиб қолдим. Бу мен учун катта шок бўлган.

Энг аламлиси шундаки, ўша Олимпиадада Султан Ибрагимов ва Феликс Савон финал ёки ярим финалда ўзаро тўқнаш келишганди. Мен эса аввалроқ ҳар иккаласини ҳам мағлуб этганман. Аммо Чантурияга ютқазиб қўйдим. Бу ҳаваскорлик фаолиятимдаги энг оғир мағлубият бўлган.

Сиз 1997 йилдаёқ профессионал боксга ўтгансиз, аммо шу билан бирга ҳаваскорлар сафида ҳам қолгансиз. Бу қандай юз берган?

— Аслида бу мумкин эмасди. Аммо менинг ҳолатим бошқача кечган. 1997 йил бошида эҳтиёж сабаб АҚШга кетдим. Онам ва синглим билан яшардик, онамга қийин эди, шунинг учун пул топишни истардим.

Танишларимиз таклифи билан Чикагога бордик. У ерда ҳозиргача дўст бўлиб келаётган Майкл билан танишдим. Кейин Windy City Gym залига бордик. Ўша пайтда у ерда Олег Маскаев ҳам шуғулланарди.

Мен спарринг ўтказдим ва зал менежери шартнома таклиф қилди. Икки ҳафта машғулот қилганимдан кейин Боб ва Сэм исмли америкаликлар билан менежерлик шартномасини имзоладим. Мураббийим эса Сэм Колонна бўлди.

Кейин Ўзбекистондан қўнғироқ қилишиб, Марказий Осиё ўйинлари ва жаҳон чемпионати учун қайтишимни сўрашди. Терма жамоанинг биринчи рақами эдим. Аввал рад этдим, чунки маош тўланмасди. Шунда федерация раҳбари Ғофур Раҳимов маош беришга ваъда қилди.

Қайтдим, Марказий Осиё ўйинларида ғолиб бўлдим ва жаҳон чемпионатига йўл олдим. Ростини айтсам, ўша мусобақада ғолиб чиқишни ҳатто ўйламаганман. Илк жангдаёқ ютқазиб, АҚШга қайтаман деб юргандим. Аммо машғулотларда қаттиқ меҳнат қилгандим.

Биринчи жангни ютиб қўйдим, кейин иккинчисини ҳам. Шундай қилиб финалгача етиб бордим. Финалга чиққач эса ютқазишга кўнглим бўлмади. Савонга қарши «ё у мени енгади, ё мен нимадир қиламан» деган кайфиятда чиқдим. Рингда ўлишга ҳам тайёр эдим. Шу тариқа ғалаба қозондим.

Кейинчалик Савон билан яна икки марта жанг қилгансиз. Ўша баҳслар қандай кечган?

— Ҳа, иккинчи жангни ҳам ютиб чиққанман. У Болгариядаги турнирда бўлган. Учинчи марта эса Хьюстондаги жаҳон чемпионатида тўқнаш келганмиз.

Ўша вақтга келиб ўзимга бўлган ишонч ортганди. Савон очиқ жанг қилади деб ўйлагандим, менга шундай услуб ёқарди. Аммо у мени куч билан синдириб бўлмаслигини тушуниб етди ва техникага таяниб жанг қилди. Натижада мағлуб бўлдим, аммо умумий ҳисоб менинг фойдамга — 2:1 бўлиб қолди.

АҚШдаги илк профессионал жангингизда фарқни ҳис қилганмисиз?

— Албатта. Айниқса фаолиятимнинг бошида профессионал бокс анча енгил туюлган. Рақиблар даражаси юқори эмасди, кўпчилигини биринчи ёки иккинчи раундда нокаут қилардим.

Қолаверса, қўлқоплар ингичкароқ, зарба кучлироқ сезилади. Майка ва шлемсиз жанг қилиш ҳам мутлақо бошқача ҳиссиёт бағишлайди.

2006 йилда Жон Руисга қарши жанг қилгансиз. Ўша баҳс ҳақида нима дейсиз?

— Ростини айтсам, жанг анча оғир бўлади деб ўйлагандим. Марҳум мураббийим Михаил Тим билан унинг жангларини таҳлил қилганмиз.

Тайёргарликнинг ўзи жангдан оғирроқ кечди. Руис одатда рақибини боғлаб, итариб жанг қиладиган боксчи эди. Аммо менга қарши тоза бокс намойиш қилди. Қийин жанг бўлди, лекин мен кутганчалик эмас.

Кўпчилик учун энг муҳим жанг Николай Валуевга қарши баҳс бўлган. Бу ғалаба ҳақида қандай хотиралар қолган?

— Ундан олдин Владимир Вирчисга қарши жуда оғир жанг ўтказганман. Биз бир залда машғулот қилардик, яхши муносабатда эдик. Шунинг учун у билан жанг қилишни истамагандим.

Жангдан бир кун олдин онам Москвада юрак операциясини бошдан кечирди. Бутун тун ухламадим. Эрталаб синглим операция яхши ўтганини айтди, аммо онам ҳали реанимацияда эди. Бир неча соат ухлаб, рингга чиқдим.

Валуевга қарши жанг эса ҳақиқатан ҳам муҳим бўлган. Мен албатта ғалаба қозонаман деб айтмайман, бу манманлик бўларди. Аммо матбуот анжуманида кўзма-кўз турганимизда уни мағлуб эта олишимни ич-ичимдан ҳис қилгандим.

Жанг бошлангач эса у мен учун жуда қулай рақиб эканини англадим. Унинг услуби менинг бокс услубимга мос келарди.

Реванш Финляндияда бўлиши керак эди. Ўша вақтга келиб унинг кучли ва кучсиз томонларини яхши билардим. Фақат ғалаба эмас, ҳатто уни нокдаунга ҳам туширишимга ишонардим.

Аммо унинг жамоаси турли баҳоналар топди. Менда гепатит Б антигени борлигини пеш қилди. Ҳолбуки, бу биринчи жанг пайтида ҳам бор эди ва барча таҳлиллар бир хил чиққан. Улар соғлиқ учун хавф борлигини баҳона қилишди.

Ҳатто шифокорлар иштирокида йиғилиш ҳам ўтказилди. Фақат битта шифокор назарий жиҳатдан юқиш эҳтимоли борлигини айтди. Мен эса аёл ва икки фарзандим билан яшардим, улардан ҳеч ким касал бўлмаган.

Бундан ташқари, жанг олдидан ахилл пайимдан оғир жароҳат олганман. Шифокорлар ҳатто юришнинг ўзи катта ютуқ бўлишини айтганди. Аммо Германия футбол терма жамоасида ишлаган бир мутахассис менга ёрдам берди. Натижада нафақат юра бошладим, балки фаолиятимни ҳам давом эттирдим.

2009 йилда Владимир Кличкога қарши фаолиятингиздаги илк мағлубиятни қабул қилдингиз. Жангга қисқа муддатда рози бўлганмисиз?

— Ҳа, жанг таклифини икки ҳафта қолганда қабул қилганман. Аммо ҳеч нарсадан афсусланмайман. Бундай имконият ҳар доим ҳам келавермайди.

Қолаверса, Володядан миннатдорман. У бутун дунёга мен юқумли касал эмаслигимни кўрсатди. Валуев шундай муҳит яратгандики, гўё мен билан ҳатто бир столда ўтириб ҳам бўлмасди.

Жангнинг ўзи ҳақида савол йўқ. Владимир жуда кучли боксчи. Рақибни яхши ҳис қилади, ринг бўйлаб кўп ҳаракатланади. Балки тўлиқ тайёргарлик билан натижа бошқача бўларди, аммо умумий ҳисобда ҳаммасини адолатли деб ҳисоблайман.

2011 йилдаги Александр Поветкинга қарши мағлубият ҳақида нима дейсиз?

— Ростини айтсам, мен ўша жангда ютқазмаганман деб ҳисоблайман. Энг камида дуранг бўлиши керак эди. Лекин натижа натижа-да. Агар қўлингиз кўтарилмаган бўлса, демак мағлуб бўлгансиз.

Александрни ҳам инсон, ҳам спортчи сифатида ҳурмат қиламан. Унинг бу ерда айби йўқ. Ўша пайтда у Sauerland Event, мен эса Universum компанияси билан ҳамкорлик қилардим. Аукционда унинг томони ғолиб чиққан ва жангни ташкил қилган.

Фаолиятингизни 2016 йилда якунлагандан кейин промоутерлик билан шуғуллана бошладингиз. Ҳозир ишлар қандай кетяпти?

— Ҳамма йўналишларда фаол ишлаяпмиз. Испанияда залимиз бор, автомобил савдоси билан шуғулланамиз, кийим-кечак тикамиз.

Йилига уч-тўрт марта Германияда бокс кечалари ўтказамиз. Ҳар куз фаслида Қозонда «Қозон Кремли кубоги» мусобақасини ташкил этамиз. У ерда Татаристоннинг иқтидорли ёш боксчилари иштирок этади. Шунингдек, кўплаб ўзбекистонлик ёш боксчиларни ҳам таклиф қиламан.

Ҳозир Ўзбекистонда жуда кучли ёшлар бор: Хуршидбек Расулжонов, Лазизбек Фаттоев, Азизбек Тожиев ва бошқалар. Биз уларнинг фаолияти ривожланиши учун имконият яратишга ҳаракат қиламиз.

Мен Ўзбекистон терма жамоаси бош мураббийи Тулкин Қиличевни яхши танийман. Мен терма жамоада бўлган пайтда у ҳали залда катталарга ёрдам берадиган ёш бола эди. Бугун эса бош мураббий.

Аввалига уни мураббий сифатида жиддий қабул қилмаганман. Кейин унинг иш услубини, боксчилар ва раҳбарият билан муносабатини кўриб, жуда билимли мутахассис эканини тушундим. У ўз ўрнини топган инсон ва жуда самимий одам.

Супероғир вазнда Александр Усикнинг ўрнини ким босиши мумкин деб ўйлайсиз?

— Илгари бу Даниэль Дюбуа бўлади деб ўйлардим. Аммо Усик уни икки марта мағлуб этди ва ҳозир чемпионлик камари бўлса ҳам, унга бўлган муносабат ўзгарган.

Мозес Итаума бор. Лекин мен аввал унинг Баҳодир Жалолов билан жангини кўришни истардим. Итаума учун бу жуда оғир жанг бўларди деб ҳисоблайман. Бу жангда Жалолов ғалаба қозонади.

Баҳодирга ҳозир кучли рақиблар керак. Бир муддат уни нисбатан кучсиз рақиблар билан жанг қилдиришди ва шу сабабли кейинги чиқишлари унчалик ёрқин бўлмади.

Менга Итаума ёқади. Аммо у асосан жисмонан бақувват рақибларга қарши жанг қилган, техник боксчилар билан ҳали учрашмаган.

Итаума ва Мурат Гассиев ўртасида эҳтимолий жанг ҳақида гап-сўзлар юрмоқда. Гассиевнинг супероғир вазнда мутлақ чемпион бўлиш имкониятини қандай баҳолайсиз?

— У аввал ҳам биринчи оғир вазнда жаҳон чемпиони бўлган ва супероғир вазнда ҳам яхши кўриниш бермоқда. Аввалига уни эҳтиёткорлик билан олиб боришди, аммо салоҳияти жуда юқори.

У Педро Диас қўл остида шуғулланган. Мен ҳам фаолиятимнинг сўнгги йилларида шу мураббий билан ишлаганман. Педронинг айтишича, агар Мурат машғулотларга тўлиқ эътибор қаратиб, чалғимаса, супероғир вазнда етакчилардан бирига айланиши мумкин.

Менимча, Мурат жуда иқтидорли нокаутчи. Шу билан бирга, у яхши инсон ҳам. Тони Йокага қарши жангда ишончли ғалаба қозониши керак", дейди Чагаев.